Asociación A Solaina de Combarro

Foi un proceso administrativo longo, no que apenas consta unha intervención municipal activa. O impulso veu de fóra, daqueles gardiáns culturais (gate-keepers) que descubrirán e transmitirán a importancia desta vila. Culminou no decreto 3394, do 30 de novembro de 1972, que declaraba: «O encanto deste núcleo urbano, coa súa inigualable e sinxela beleza, debe ser preservado, mediante a oportuna declaración monumental, de reformas e innovacións que puidesen perxudicalo». Namentres, veu funcionando unha tutela administrativa proporcionada polas «Normas que rexerán na edificación situada no Conxunto Artístico e Pintoresco de Combarro», aprobadas en Santiago de Compostela en setembro de 1952. Debaixo do dilatado proceso descrito houbo un debate intenso na década dos cincuenta entre quen defendía un pobo museo, fixado no tempo, e quen expresaba a necesidade dun conservadorismo conciliable coas esixencias presentes. Combarro tiña enton o status de recinto histórico. Con todo, aquel recoñecemen...

OS LAVADOIROS EN COMBARRO. Non queremos deixar pasar este relato (publicacións sobre os "Lavadoiros" feitas nas últimas semanas), sen antes amosar o noso profundo agradecemento a todas esas mulleres que, coa súa coraxe e degoiro, fixeron posible que aínda hoxe nos estremezamos cando pasamos a rentes dalgún destes lavadoiros do “procomún”, e así mesmo fan que lembremos de onde vimos. Para algunhas persoas a microtoponimia que se menciona neste artigo seguramente lles resulte estraña, por iso tamén queremos compartila, e ao mesmo tempo anhelamos que se amplíe e non se deixe levar polo esquecemento. A maioría das fotos son tiradas por Florentino Rial Balea, que era o fotógrafo que encargaba o Concello de Poio para esta tarefa; facías para engadilas aos expedientes das obras financiadas pola Obra Social do Movemento. · Texto: Andrés Dacosta. Fotos do Arquivo da Deputación de Pontevedra.

OS LAVADOIROS EN COMBARRO. Lavadoiro da Sela e Lavadoiro do Redondo. A terceira fase dos lavadoiros veu da man da implantación das lavadoras automáticas nas casas particulares, e máis recentemente tamén se estableceu en Combarro unha empresa de lavado e secado industrial. Nos días de choiva, cando a roupa non seca nas propias casas, este espazo fai o oficio dun anovado lugar de encontro e parladoiro, iso si, a el concorren tanto homes como mulleres. · Texto: Andrés Dacosta. · Foto Actual: Lavadoiro da Sela 2021. Andrés Dacosta. Foto Actual: Lavadoiro do Redondo 2021. Andrés Dacosta.

OS LAVADOIROS EN COMBARRO. Lavadoiro Chancelas. Relacionada cos lavadoiros é a decisión adoptada pola Corporación Municipal de Poio en febreiro de 1948, cando “acuerdan publicar unos bandos prohibiendo terminantemente utilizar las fuentes de Combarro como lavadero, advirtiendo que los contraventores serán severamente sancionados”. No ano 1954, «adxudícase a Celestino Pérez Couselo, a construción das obras de cantería no lavadoiro de Chousa, incluído o traslado e reconstrución da ponte situada en dito lugar. A obra de albanelería é dada a Enrique Freire Solla». Neste mesmo ano adxudícase a obra da fonte e lavadoiro cuberto de Sidrás. Así mesmo, en Chancelas, no ano 1957 fanse obras na fonte e dótase de lavadoiro cuberto. Moitas destas construcións teñen hoxe un uso moi limitado, fundamentalmente empréganse, algúns deles para lavar pezas, non de roupa, e si téxtiles tales como alfombras. Por certo, este labor que era exclusivo das mulleres, “algunhas” veces xa vai sendo compartido cos ho...

OS LAVADOIROS EN COMBARRO. Lavadoiro da Sela. Os lavadoiros atravesaron unha segunda fase, aquela na que algunhas das primitivas e rudimentarias estruturas pasaron a contar cunha cuberta, e tamén con mellores condicións para realizar o durísimo traballo do lavado da roupa; aínda que moitas veces tiñan que salvar atrancos que agromaban no camiño. Dentro desta etapa, e coa casuística citada, atópase o lavadoiro da Sela. En 1923, presentou no Concello de Poio unha instancia Ricardo Castro Fernández, presidente da Sociedade de Agricultores e tamén Laureano García Esperón, de Combarro, -esta sociedade aínda estaba activa o 16 de xullo de 1936, mais nese intre denominábase Sociedad Unión de Marineros, Campesinos y oficios varios de Combarro- na que pide «se lle autorice a construción dun lavadoiro público, no terreo do procomún existente no lugar denominado “Cela”, cuxo terreo queda entre a canle do río e terreos particulares». O lavadoiro non se puido construír ata que Venancio Pérez accede...

En 1944 iniciase o expediente para a inclusión de Combarro no Catálogo de Monumentos Nacionais do Tesouro Artístico. A súa vez, novos escritores e estudosos da arte tomaron a substitución ou sumáronse aos pioneiros. José Trapero Pardo, Juan Novás, Manuel Chamoso Lamas, xunto con Filgueira e Sánchez Cantón, son algún dos nomes que se uniron á admiración, ao interese pola conservación do patrimonio construido de Combarro. Destes difusores de cultura veu o proceso para declaralo como patrimonio monumental, artístico e histórico que había que conservar. Sánchez Cantón, por exemplo, xogou un papel importante. O trámite iniciouse formalmente en 1944-1948, cando a Comisión Provincial de Monumentos Históricos de Pontevedra acordou «incoar o oportuno expediente para a inclusión do conxunto urbano de Combarro no Catálogo de Monumentos Nacionais do Tesouro Artístico». #conxuntohistoricoartistico #pedra #mar #arte #patrimonio #combarro #riasbaixas #galicia #pontevedra #poio #turismo · ...

OS LAVADOIROS EN COMBARRO. Lavadoiro de Chousa. A faena comezaba no intre en que se enchía a bañeira de zinc coa roupa, para decontado poñela enriba do mulido na cabeza. O extraordinario equilibrio que esta manobra producía permitíalle a muller ter as mans libres para cargar, aínda máis, moitas veces con algunha criatura ou con calquera outra carga. O labor propiamente dito de lavado principiaba coa separación da roupa branca da de cor. Logo as lavandeiras poñían a roupa branca na coada (bogada). Cando a roupa estaba ben empapada, procedían ao enxaboado e a unha exhaustiva frega. A roupa tamén se batía contra o lavadoiro para unha maior limpeza. As pezas de roupa branca debían ter un tratamento ben diferenciado, era preciso que estiveran ben enxaboadas para poder botalas a clareo nas silveiras máis próximas ou enriba das herbas. Vimos de referir brevemente o proceso, podemos dicir mecánico do lavado da roupa, no entanto no debemos esquecer que para levar a cabo esta tarefa, as mulleres...